Alan Adı (Domain Name) Nedir ve Nasıl Çalışır?

Alan Adı Nedir?

Alan adı, internette belirli bir kaynağı tanımlamak için kullanılan benzersiz bir metin dizisidir. Bu, bir web sitesinden bir e-postaya veya FTP sunucusuna kadar herhangi bir şey olabilir.

Bir web sitesine eriştiğinizde, web sitesi içeriği için istek göndermek/almak üzere web sitesi sunucusuyla iletişim kurulur ve alan adı bir dizi numaraya (IP adresi) dönüştürülür.

Alan Adları İnsanlar İçin Tasarlanmıştır

Tarayıcınızda bir web sayfası açmak istediğinizde, teorik olarak her şey sadece IP adresleri kullanılarak gerçekleştirilebilir. Aslında bir alan adı eklemek, IP adresine dönüştürme konusunda fazladan bir adım ekler. Bu da fazladan işlem anlamına gelir.

Peki neden alan adlarını kullanıyoruz?

Herkesin adını hatırlamak yerine, onlar hakkında konuşmak istediğinizde telefon numaralarını veya sosyal güvenlik numaralarını hatırlamanız gerektiğini hayal edin. Veya bir elektronik eşya mağazasına girdiğinizi ve artık marka, cihaz adı veya model adı olmadığını hayal edin. Satın almak istiyorsanız her şeyin hatırlamanız gereken bir seri numarası vardır.

Biz insanlar, isimleri hatırlamakta, rakam dizilerini hatırlamakta olduğumuzdan çok daha iyiyiz. Bu yüzden akılda kalıcı marka ve model adlarından bahsediyoruz, bu yüzden IP adresleri yerine alan adlarını kullanıyoruz.

Alan Adı Ne Değildir?

Bir web sitesi veya e-posta hesabı için bir alan adı kullanabilirsiniz. Ancak bu, bir web sitesi veya e-postanın kendisiyle aynı şey değildir. Diğer bir deyişle, tüm web siteleri ve e-posta hesapları bir alan adı gerektirir. Ancak bir alan adına sahip olmak otomatik olarak bir web siteniz veya e-posta hesabınız olduğu anlamına gelmez.

Alan Adının İçinde Neler Var?

Bir alan adı, her biri noktalarla ayrılmış iki (bazen üç) bölüme ayrılabilir.

Üst Düzey Etki Alanları

Üst düzey alanı (TLD), noktanın sağındaki iki veya üç harfli bölümdür. “Google.com” alan adında ".com" TLD'dir. Diğer yaygın TLDler şunları içerir:

• .edu (eğitim kurumları için)
• .org (genellikle kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için)
• .gov (devlet kurumları için)
• .net
• .io

Yukarıdaki TLDler, genel TLDler olarak bilinir. Çünkü bunlar dünyanın her yerindeki herkes tarafından kullanılabilir. Ancak, aşağıdakiler gibi ülkeye özgü TLDler de vardır:

• .ca (Kanada)
• .mx (Meksika)
• .de (Almanya)
• .cn (Çin)
• .jp (Japonya)

İnsanlar alan adlarının diğer bölümlerini seçmekte az çok özgür olsalar da (zaten kullanımda değillerse) TLDler daha kısıtlayıcı olma eğilimindedir. Örneğin, .edu TLD’yle bir alan adı kaydettirebilmek için bir lise sonrası kurum olmanız gerekir. Ayrıca çoğu ülke TLDlerini kendi vatandaşlarıyla veya sınırları içinde kayıtlı işletmelerle sınırlandırır.

İkinci Düzey Etki Alanları

İkinci düzey etki alanı (2LD), TLD'nin solundakidir. “Google.com” örneğinde, “Google” 2LD'dir.

Üçüncü Düzey Etki Alanı

Bazen bir alan adının üç bölümü vardır. Yani, iki nokta ile ayrılmış üç isim. Her zaman “.co.uk” ile biten İngiliz ticari web sitelerini düşünün. Google'ın Birleşik Krallık sitesini ele alacak olursak; “Google.co.uk” alan adı içerisinde “.uk” TLD'dir, “.co” 2LD'dir ve “Google” 3LD’dir.

3LD, bir alt etki alanı belirlemek için de kullanılabilir. Örneğin, Wikipedia'yı İngilizce kullanıyorsanız “en.Wikipedia.org” adresini ziyaret edersiniz. Burada “.org” TLD, “Wikipedia” 2LD ve “en” 3LD'dir. Alt alanlar genellikle farklı hizmetler arasında ayrım yapmak için kullanılır. Google'ın docs.google.com veya drive.google.com gibi alt alan adlarını örnek olarak verebiliriz.

DNS: İnternetin Telefon Rehberi

Artık alan adlarını ve alan adlarını neden kullandığımızı anladığınıza göre, bir alan adını nasıl IP adresine dönüştüreceğinizi merak ediyor olabilirsiniz. Alan Adlandırma Sistemi (DNS) burada devreye girer.

DNS, internetteki tüm kayıtlı alan adlarının küresel bir veri tabanıdır. Bir DNS kaydı, tipik olarak alan adını ve ilişkili bir IP adresini içerir. Tarayıcınız DNS aracılığıyla adres çubuğundaki bir alan adını, daha sonra web sunucusuna istek göndermek ve web sayfası içeriği almak için kullanabileceği bir IP adresine çevirebilir.

Hatırlanması gereken önemli nokta, tek bir DNS sunucusu veya tek bir fiziksel konum olmadığıdır. Bunun yerine, DNS, dünyanın her yerinde bulunan bir grup farklı sunucudan oluşur.

Tarayıcınız DNS'i Nasıl Kullanır?

Çevrimiçi bir kaynağa ve içeriğine erişmek için tarayıcınızın birden çok DNS sunucusuyla iletişim kurması gerekir. Sürece bir göz atalım.

Recursive Resolver (Özyinelemeli Çözümleyici): DNS kütüphanecisi

Sitemizi ilk kez ziyaret ettiğiniz güne dönelim. Alan adını adres çubuğunuza yazdığınızda tarayıcınız, bırakın bu makalenin web sayfasını ana sayfamıza nereden erişeceğini bile bilmiyordu. Bunu düzeltmek için ilk adım bir özyinelemeli çözümleyici ile iletişim kurmaktır.

Bir özyinelemeli çözümleyiciyi, işi diğer DNS sunucularıyla doğrudan iletişim kurmak ve sorgu sonuçlarıyla size geri dönmek olan bir kütüphaneci olarak düşünün. Özyinelemeli çözümleyici sunucular, diğer üç tür DNS sunucusuyla iletişim kurar: kök ad sunucuları, TLD ad sunucuları ve yetkili ad sunucuları.

Kök Ad Sunucuları

Bir DNS sorgusunun en üst düzeyi, kök ad sunucularını içerir. Kök ad sunucuları, TLD'sine dayalı olarak alan hakkında daha fazla bilginin nerede bulunabileceği hakkında bilgi içerir.

Sitemize ilk erişim örneğimizde bir kök ad sunucusu, özyinelemeli çözümleyiciyi .com ile biten web siteleri hakkında daha fazla bilgi içeren başka bir DNS sunucusunun IP adresine yönlendirir. Başka bir deyişle, kök sunucu bir etki alanının IP adresini bilmeyecek, ancak daha fazla bilgi bulmak için nereye gideceğini bilecektir.

Dünya çapında 13 kök sunucu vardır ve bunların tümü, etki alanı TLD'sine dayalı olarak bir etki alanının IP adresinin nerede bulunacağına ilişkin bilgiler içerir.

TLD Ad Sunucuları

Sonraki adım, özyinelemeli çözümleyicinin kök ad sunucusu tarafından belirtilen TLD ad sunucusuyla iletişim kurmasıdır. Örneğimizdeki erişim durumumuzda özyinelemeli çözümleyici, .com ile biten tüm web siteleri hakkında bilgi içeren bir sunucu ile iletişim kuracaktır. TLD ad sunucusu, özyinelemeli çözümleyiciye, sorgunun son kısmı olan yetkili ad sunucusuna giden bir IP adresi sağlayacaktır.

Yetkili Ad Sunucuları

Son adım, özyinelemeli çözümleyicinin, belirli etki alanına özgü bilgileri içeren ve etki alanının IP adresinin son sahibi olan yetkili ad sunucusuyla iletişim kurmasıdır.

Özyinelemeli çözümleyici, yetkili ad sunucusundan ihtiyaç duyduğu IP adresi bilgisini aldığında, sorgunun sonuçlarını tarayıcınıza geri iletir. Tarayıcınız sitemizin etki alanı IP adresini kullanarak ana sayfamızı ve bu makaleyi yüklemek için doğrudan sitemizin sunucusuyla iletişim kurar.

Önbelleğe Alma ve Diğer Kısayollar

Artık tarayıcınızın bir alan adından nasıl bir IP adresi aldığını anladığınıza göre, bu işlemin ne kadar sürdüğünü merak ediyor olabilirsiniz. Özyinelemeli çözümleyici aracılığıyla bu kadar çok ileri geri sorgu olduğundan, bir web sayfasına her erişmek istediğinizde sayfayı yüklemek birkaç saniye, bazen daha uzun sürebilir. Daha hızlı bir yolu yok mu?

Sitemize veya başka bir web sitesine ilk kez eriştiğinizde, sorgu sonucu yerel olarak bilgisayarınızın önbelleğinde saklanır. Bunun sonucu olarak web sitesine bir sonraki ziyaretinizde, tarayıcınız etki alanıyla ilişkili IP adresini zaten bilir. Bu, özyinelemeli çözümleyiciyle başka bir sorgu başlatmak yerine doğrudan web sunucusuna bağlanabileceği anlamına gelir.

Bir web sitesine ilk kez erişiyor olsanız bile, özyinelemeli çözümleyicinin yakın zamanda benzer bir sorgu yapmış olma olasılığı vardır. Belki mahallenizdeki başka biri de makalelerimizi okuyup kendini geliştiriyordur.

Bu durumda, özyinelemeli çözümleyici, sorgu sonuçlarını ve IP adresini kendi önbelleğinde depolamış olacaktır. Sizinle tamamen yeni bir DNS sorgusu yapmak yerine, son sorgudan aldığı IP adresini sağlayabilir.

Alan Adı ile URL Arasındaki Fark Nedir?

Bu makaleyi okurken, adres çubuğuna bakıyor ve bunların hepsinin web sitemizin alan adının bir parçası olup olmadığını merak ediyor olabilirsiniz. Aslında baktığınız şey, tek tip kaynak bulucu veya URL'dir.

URL, alan adını ve diğer iki önemli bilgiyi içerir: aktarım protokolü ve yol. Google Chrome gibi bazı tarayıcıların artık tam URL'yi adres çubuğunda göstermediğini unutmayın. Chrome kullanıyorsanız ve tam URL'yi göremiyorsanız, adres çubuğunu sağ tıklayın ve “Her Zaman Tam URLleri Göster” seçeneğine tıklayın.

Aktarım protokolü (alan adının solundaki “https://”), bilgisayar ile internetteki sunucu arasında kullanılan bir protokoldür.

Yol adı, bir web sitesindeki belirli bir sayfa veya dosya hakkında bilgi içerir. Örneğin, "Google.com/" sayfasının sağındaki adres çubuğunuzda gördüğünüz her şey URL yoludur.

Tıpkı bilgisayarınızdaki bir dosya yolu gibi, bu makalenin URL yolu da benzersizdir ve daha sonra bu sayfaya kolayca erişmenizi veya sosyal medyada arkadaşlarınızla paylaşmanızı sağlar.

Alan Adları ve Web Barındırma

Kendi web sitenizi kurmak istiyorsanız, iki büyük şey yapmanız gerekir: alan adınızı kaydedin ve web sitenizi barındıracak bir yer bulun.

Web barındırıcısı, web içeriğinizi (ana sayfanız, fotoğraflarınız, makaleleriniz ve insanların web sitenizde gördüğü diğer dosyalar) güvenli bir şekilde depolamanız için bir yer sağlar. Birisi web sitenizi ziyaret ettiğinde, web barındırıcınızın sunucularındaki bilgilere erişir. İnternete bağlı diğer her şey gibi, web barındırıcınızın sunucularına da kendi IP adresleri atanır.

Kendi ev bilgisayarınızda veya ofis sunucunuzda kendi web sitenizi barındırmanız teknik olarak mümkün, ancak bu giderek daha az yaygın hale geliyor.

Alanınızı kaydettirdiğinizde, insanların var olduğunu bilmeleri için alan adınızı DNS'ye eklersiniz. İster bir web barındırma hizmeti kullanın ister kendi web sitenizi kendiniz barındırın, alan adınızı kaydetmeniz gerekir. Aksi takdirde, halkın bir IP adresi kullanmak dışında web sitenize erişmesinin bir yolu olmayacaktır.

Bunu fiziksel bir iş kurmak gibi düşünün. Öncelikle, işletmenizi kaydettirmelisiniz: Bir işletme adı başvurusunda bulunmanız, işletme adınızı başka kimsenin kullanmadığından emin olmanız ve bir vergi numarası almanız gerekir. Ancak ister evinizde bir yer ayırıyor olun ister bir ofis kiralıyor olun, yine de iş yapmak için bir yere ihtiyacınız var.

Bir web barındırma hizmeti aynı işlevi yerine getirir. Web barındırma sağlayıcılarını değiştirmeye karar verseniz bile, alan adınızı yine de saklarsınız. Değişen tek şey, web sitesi dosyalarınızın depolandığı fiziksel sunucudur.

Kendi Alan Adınız Olmalı Mı?

Kendi alan adınıza sahip olmanın birçok avantajı vardır. Sadece uygun fiyatlı olmakla kalmaz (ki buna daha sonra değineceğiz), aynı zamanda aşağıdakiler gibi faydalar da sağlarlar:

Bir Alan Adı Size İnternette Kendi Köşenizi Verir

Kendi alan adınızı istemenizin birçok nedeni olabilir. Belki özgeçmişinizi veya portföyünüzü öne çıkaracak bir yer istersiniz. Belki de HTML, CSS ve JavaScript gibi dillerle kendi oluşturduğunuz karmaşık bir web sitesini sergilemek istiyorsunuzdur.

Ne amaçla kullanırsanız kullanın, kendi alan adınıza sahip olmak, tamamen sizinle ilgili bir web varlığı oluşturmanıza olanak tanır. Okuyucuların dikkatini çekmek için yarışan hiçbir sosyal medya şablonu, kelime sayısı sınırı veya dikkat dağıtıcı kenar çubukları yoktur.

Bir Alan Adı Sizi Profesyonel Gösterir

Network kurmaya ve kariyerinizi ilerletmeye başladığınızda, kendi alan adınız ile kendi web sitenize sahip olmak, sizi profesyonel gösterecektir. Bu, kariyerinizi ciddiye aldığınız anlamına gelir. Kendi web sitenizi oluşturacak becerilere sahip olduğunuzdan bahsetmiyoruz bile.

Hemen hemen herkesin bir sosyal medya hesabı vardır, ancak kendi alan adınızın olması profesyonelliğinizi anlatır. Ayrıca, kendi web siteniz ve alan adınızla profesyonel hikayenizi anlatabileceğiniz ve portföyünüzü istediğiniz şekilde sunabileceğiniz tek bir yer var.

Alan Adı Kayıt Şirketleri ve Kayıtları

Alan adlarının neler olduğunu, nasıl çalıştıklarını ve neden bir alan adı almanız gerektiğini inceledik. Ancak kendi alan adınızı gerçekten nasıl elde edersiniz? Kişisel siteniz veya işletmeniz için akılda kalıcı bir ad düşünüyorsanız, insanların web sitenize erişmek için alan adınızı kullanmaya başlayabilmeleri için bunu DNS'ye nasıl kaydedersiniz?

Gerçek şu ki kendi alan adınıza sahip olmak her zamankinden daha kolay. Kayıt ücretleri yılda sadece 10-15$'dır. Ayrıca kayıt işlemi hızlı ve basittir. Kendi alan adınıza sahip olduğunuzda, onunla birlikte gelen tüm avantajlara anında erişebilirsiniz.

Bunu daha iyi anlamak için önce alan adı kayıt şirketlerini ve kayıt kuruluşlarını gözden geçirelim.

Alan Adı Kayıt Kuruluşları

Kayıt kuruluşları, TLDleri yöneten kuruluşlardır. Örneğin, .com ve .org alan adları için farklı kayıt kuruluşlarının yanı sıra her ülkeye özgü alan adı için ayrı kayıt kuruluşları vardır. Kayıt kuruluşları, herhangi bir zamanda hangi alan adlarının hangi kişi veya şirketlere ait olduğunun kayıtlarını tutar.

Bir kayıt kuruluşunun rolü tamamen kayıt tutma ile sınırlıdır. Birisi bir alan adı satın almak istediğinde, bir kayıt şirketi ile çalışmalıdır.

Alan Adı Kayıt Şirketleri

Kayıtlı alan adlarının ticari satışı için kayıt kuruluşları, satışları ve müşteri etkileşimlerini yönetmek için kayıt şirketlerine yetki verir. Bir alan adı satın aldığınızda, kayıt şirketi kayıt kuruluşuna kayıtlarını güncellemesini ve sizi veya şirketinizi o alan adı ile ilişkilendirmesini söyler. Kayıt kuruluşları, her alan kaydı için kayıt şirketlerinden bir ücret alır. Bu maliyet, kayıt şirketi aracılığıyla size aktarılır. Tüm finansal işlemleriniz kayıt şirketiyle yapılır. Bir sorun olursa müşteri hizmetleri ve desteğinden sorumlu olan kayıt şirketidir.

Alan Adı Satıcıları/Bayileri

Bir alan adı kaydettirmek istiyorsanız, kayıt şirketi yerine bir bayi ile karşılaşabilirsiniz. Bayiler, kayıt şirketleri adına çalışır ve kayıt ücretinin bir kısmını alarak para kazanır.

Çoğu bayi yasal olsa da bayilerin nadiren kayıt şirketleri ile aynı düzeyde müşteri desteği sunduğunu unutmamalısınız.

Ayrıca alan çömelmesi (AKA cybersquatting) de vardır. Kısacası, bazı insanlar daha sonra kâr amacıyla satma umuduyla çeşitli işletmeler, kuruluşlar ve ünlülerle ilgili alan adlarını satın alacaktır. Buna alan çömelmesi denir.

Bir Alan Adına Sahip Olabilir Misiniz?

Bir alan adı satın alan, satan ve sahip olan kişiler hakkında çok şey duysanız da gerçek şu ki kayıt defteri, kayıtlı tüm alan adlarının sahibidir.

Bir alan adı “satın aldığınızda”, onu kiralamış oluyorsunuz. Yine de bir alan adını sürekli yenilemek her zaman mümkündür. Bu da insanların ve şirketlerin onu süresiz olarak etkin bir şekilde kontrol edebileceği anlamına gelir.

Kendi alan adınızı aldıktan sonra, her zaman aşağıdakiler gibi iyi alan güvenliği uygulamalarını izleyin:

Alan Adınızı Kilitli Tutun

Alan adınız kilitlendiğinde, siz de dahil olmak üzere herhangi birinin onunla ilişkili bilgilerde herhangi bir değişiklik yapması engellenir. Herhangi bir değişiklik yapmak istiyorsanız ( web barındırma sağlayıcılarını değiştirdikten sonra alan adının işaret ettiği IP adresini değiştirmek gibi) o zaman alan adınızın kilidini açmanız gerekir.

Sorun, kilidi açılmış bir alan adının potansiyel olarak başka bir kayıt kuruluşuna veya üçüncü tarafa aktarılabilmesi ve başka biri tarafından alınabilmesidir. Bu nedenle alan adınızın kilidini yalnızca ihtiyacınız olduğunda açmanız önemlidir.

Saygın Bir Alan Adı Kayıt Şirketi Kullanın

Biraz tasarruf etmek için bir üçüncü taraf alan adı satıcısı kullanmak cazip gelebilir, ancak bu riske değmez. Birçok üçüncü taraf satıcının kötü bir müşteri hizmeti vardır ve bunlar iflas ederlerse, alan adınız başka birine devredilme riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Alan Adı Varyasyonlarını Kaydedin

Alan adınız akılda kalıcı ve hatırlaması kolay olsa bile yazım hataları olabilir. İsteyeceğiniz son şey, bir işe alım yöneticisinin veya potansiyel müşterinin web adresinizi yazarken bir harfi yazmayı unuttuğu için bir hata mesajı almasıdır.

Bu nedenle, bir şeyi yanlış yazmış olsalar bile insanları web sitenize yönlendiren alan adı varyasyonlarını kaydetmeyi düşünmelisiniz. 

Benzer şekilde, alan adınızın ".org", “.edu” veya “.net” ile bittiğini düşünelim. Rakiplerinizin alan adınızı “çalmasını” engellemek için “.com” varyantını da kaydetmeyi düşünebilirsiniz.